Woorden kiezen voor een woordzoeker

Hoeveel woorden er in elk formaat rooster passen, waarom een woord minstens drie letters nodig heeft, en de fout in de woordenlijst die de geprinte oplossing onjuist maakt.

Het aantal woorden wordt bepaald door het rooster en niet door het thema. In een rooster van 7x7 passen vijf tot acht korte woorden, in 10x10 acht tot twaalf, in 15x15 twaalf tot twintig en in 20x20 achttien tot vijfentwintig. Onze generator mikt erop dat 30 van elke 100 vakjes een letter van een woord dragen op de makkelijkste stand en 58 van de 100 op de zwaarste, en daarom komt dezelfde woordenlijst terug in een kleiner rooster zodra je de moeilijkheidsgraad verhoogt. Ga daaroverheen en de plaatsing komt niet meer uit: je krijgt een rooster dat tien pogingen gekost heeft en nog steeds een lege hoek heeft.

Het langste woord legt de ondergrens vast. Een woord van twaalf letters past in geen enkele richting in een rooster van 10x10, met welke toevalsreeks dan ook, dus het rooster moet eerst naar minstens 12x12 groeien voordat er iets anders besloten kan worden. De bovengrens is papier en geen rekenwerk: voorbij ongeveer 32 vakjes per zijde geeft een A4'tje vakjes van onder de 5 mm en houden de letters op leesbaar te zijn. Eén heel lang woord tussen tien korte kost je dus het hele blad, want het rooster groeit voor dat ene woord en de rest dobbert rond in de vulletters.

Onder de drie letters kan een woord zich niet verstoppen, en de reden is rekenkundig en geen kwestie van smaak. Een rooster van 15x15 bevat ruwweg 1.500 lezingen van twee letters over de acht richtingen, tegenover 676 mogelijke letterparen, dus een woord van twee letters duikt ongeveer twee keer per puur toeval op, waar je het ook neerzet. Bij drie letters staat de telling op ongeveer 1.560 lezingen tegenover 17.576 combinaties, tegen de 9 procent aan, en dat is zeldzaam genoeg om mee te werken. Daarom gaan OS en GA van een woordenlijst af en KAT niet.

De fout die een blad verpest is een woord dat in een ander woord zit. Zet KAT en KATOEN op dezelfde lijst en elk mogelijk rooster bevat KAT twee keer: één keer binnen KATOEN, en één keer daar waar KAT zelf geplaatst is. Het kind dat de KAT in KATOEN omcirkelt heeft gelijk, en de oplossing die jij geprint hebt zegt van niet. Geen enkel rooster kan dit repareren, want de fout zit in de woordenlijst: haal er één van de twee weg, of maak van KAT KATTEN of POES.

Dezelfde val werkt ook achterstevoren, en die ziet niemand aankomen. KOM en MOK zitten in leesrichting niet in elkaar, maar een rooster waarin KOM staat bevat MOK van de andere kant gelezen, en de oplossing moet in alle acht de richtingen nagekeken worden, welke moeilijkheidsgraad er ook is ingesteld. ROOD en DOOR, KOOR en ROOK, LAAT en TAAL, REGEL en LEGER gedragen zich allemaal net zo. Draai elk kort woord in je hoofd om en lees de lijst nog een keer.

Palindromen zijn de uitzondering, en die zijn veilig. LEPEL één keer geplaatst leest van voren en van achteren hetzelfde over dezelfde vijf vakjes, dus op het oplossingsblad is het één potloodstreep en geen twee. RADAR, KAJAK, NEGEN, REDDER en POP gedragen zich gewoon. Een tool die lezingen telt in plaats van vakjes wijst ze af en loopt daarna vast zonder te zeggen waarom, en dat is handig om te weten als een andere generator jouw woordenlijst geweigerd heeft.

Spaties en accenten verdwijnen op weg naar het rooster. ZWART GAT wordt ZWARTGAT en neemt acht vakjes op een rij in; er is geen manier om een spatie in een letterrooster te zetten zonder de oplosser te verklappen waar het woord breekt. CAFÉ raakt zijn accent kwijt om een scherpere reden: als de letter met accent bleef staan, was het het enige zeldzame teken in een veld van willekeurige vulletters, en dan kondigde het het begin van het woord al van de andere kant van het lokaal aan. De leesbare spelling blijft staan in de woordenlijst onder het rooster, en daar heb je er iets aan.

De controle voordat je print kost een minuut. Sorteer de lijst van kort naar lang, neem dan de drie of vier kortste woorden en vraag je van elk af of het in een van de andere zit, van voren of van achteren. Voor twintig woorden zijn dat ongeveer zestig vergelijkingen in plaats van vierhonderd, want alleen een kort woord kan zich in een lang woord verstoppen. Onze generator weigert zo'n lijst en noemt allebei de woorden, maar de meeste tools doen dat niet, en een dubbele die je maandagochtend op papier vindt, vind je voor de klas.